İstanbul'da İç Mimari Proje: Bina Tipine Göre Değişen Kararlar

İstanbul'da bir iç mimari projenin seyrini çoğu zaman bina belirler. Cihangir'deki eski bir apartman dairesiyle Maslak'taki bir rezidans, Çekmeköy'deki bir villayla Yeşilköy'deki bir restoran aynı sırayla ilerlemez. Kısıtlar, izinler ve önce verilmesi gereken kararlar bina tipine göre değişir. Bu yazıda dört bina tipini, projelerimizde karşılaştığımız sırayla anlatıyoruz.

Bina tipi projeyi neden değiştirir?

Bir dairenin içini tasarlarken yalnızca o daireyle çalışmıyoruz. Duvarların bir kısmı binanın taşıyıcı sistemine ait, tesisat şaftları komşularla ortak, giriş holü ve asansör ise bütün kat maliklerinin. Kat Mülkiyeti Kanunu bu ayrımı açıkça yapar: bağımsız bölümün içi malikin, ana yapı ve ortak yerler ise ortaklarındır. Kanunun 19. maddesine göre ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesis yapmak için bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir (5711 sayılı değişiklik metni).

İmar tarafında da benzer bir çizgi var. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, taşıyıcı sistemi, dış cepheyi ve ıslak hacimlerin yerini etkilemeyen işleri basit tamir ve tadil olarak tanımlar. Taşıyıcı unsuru etkileyen ya da bağımsız bölüm sayısını değiştiren işler ise esaslı tadilattır ve belediyeden ruhsat ister. Bu iki çerçeve, hangi bina tipinde olursak olalım projenin sınırını çizer. Kesin değerlendirme her binanın projesine ve durumuna göre değişir, bu yüzden aşağıdaki bilgiler genel bir yol haritasıdır, hukuki görüş yerine geçmez.

Eski apartman dairesi: önce yapının kendisi

Cihangir, Bakırköy ya da Bostancı gibi semtlerde sık karşılaşılan eski apartmanlarda tasarıma başlamadan önce yapının bugünkü hâlini görmek gerekir. Yıllar içinde yapılmış tadilatlar, onaylı mimari projeyle uyuşmayan duvarlar ve yenilenmemiş tesisat bu binaların ortak özelliğidir.

• Taşıyıcı duvarı ayırt etmek. Salonla mutfağı birleştirmek için yıkılması düşünülen duvar bazen perde duvar ya da kolon kirişin parçasıdır. Belediye arşivinden alınan onaylı proje ve bir inşaat mühendisinin yerinde incelemesi olmadan bu karar verilmez.
• Tesisatı baştan ele almak. Eski binalarda elektrik ve su tesisatı çoğu zaman bugünkü kullanıma yetmez. Yeni mutfak ve banyo tasarımı, tesisatın yenilenmesiyle birlikte planlanır.
• Islak hacmin yerini korumak. Banyo ya da mutfağı başka bir odaya taşımak, binanın ortak gider hatlarına bağlanmayı gerektirir ve basit tadilat sınırının dışına çıkar. Çoğu projede ıslak hacmi yerinde bırakıp içini yeniden kurgulamak daha doğru sonuç verir.
• Düzensiz ölçüye özel üretim. Eski binalarda duvarlar her zaman gönyede değildir. Hazır dolap yerine yerinde alınan ölçüyle üretilen mobilya, bu farkları içinde eritir.

Cihangir Konut Projesi'nde salon, mutfak, çalışma odası ve yatak odası aynı projede ele alındı. Bu tür dairelerde verdiğimiz temel kararları daire iç mimarisinde 7 kritik karar yazımızda daha ayrıntılı anlattık.

Rezidans ve site dairesi: yönetim planı ve sabit elemanlar

Maslak, Esentepe ya da Ataşehir'deki rezidanslarda yapı yenidir, tesisat günceldir, ama hareket alanı daha dardır. Kolonlar, tesisat şaftları, klima ve havalandırma hatları bina sisteminin parçasıdır ve tasarım bunların çevresinde kurulur. Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre yönetim planı bütün kat maliklerini bağlar ve çoğu sitede tadilat saatleri, malzeme girişi ve asansör kullanımı bu planla belirlenir.

• Yönetimle önceden konuşmak. Çalışma saatleri, gürültülü işlerin yapılabileceği günler, malzemenin hangi asansörden çıkacağı ve molozun nasıl taşınacağı işe başlamadan netleşmelidir. Bu takvim, uygulama süresini doğrudan etkiler.
• Teslim edilen standartla ne yapılacağına karar vermek. Yeni rezidanslarda mutfak, banyo ve zemin çoğu zaman müteahhit standardıyla teslim edilir. Hangisinin korunup hangisinin değişeceği, projenin bütçesini en çok etkileyen karardır.
• Kolon ve şaftı tasarıma katmak. Kolonu saklamaya çalışmak yerine onu bir kitaplık, niş ya da TV duvarının parçası yapmak çoğu zaman daha temiz sonuç verir.
• Dış cepheye dokunmamak. Balkon kapatma, cephe rengi ya da klima dış ünitesinin yeri ortak alan kapsamındadır ve kat maliklerinin rızasını ister.

42 Maslak Residence Projesi'nde mutfak, salon ve yatak odası bu çerçevede tasarlandı, özel mobilyalar Modoko'daki atölyemizde üretildi.

Villa ve müstakil ev: kapsam büyür, karar sayısı artar

Çekmeköy, Büyükçekmece ya da Şile'deki villalarda ortak alan kısıtı azalır, ama karar sayısı katlanarak artar. Birden fazla kat, merdiven ve hol, servis alanları, teras ve bahçe aynı projenin parçasıdır. Villada en sık yaşanan sorun, odaların ayrı ayrı güzel ama birlikte dağınık görünmesidir.

• Katlar arasında tek bir dil kurmak. Zemin, kapı, korkuluk ve sabit mobilya malzemesinin katlar boyunca tutarlı olması evi bütün gösterir.
• Servis tarafını unutmamak. Çamaşır odası, kiler, yardımcı odası ve teknik hacimler gösterişsiz ama günlük hayatı belirleyen alanlardır.
• İç ve dış mekânı birlikte düşünmek. Salonun teras ve bahçeyle ilişkisi, doğrama ve zemin kararlarını etkiler. Dış cepheyi değiştiren işler ise ruhsat gerektirebilir. Site içindeki villalarda yönetim planı mimari bütünlük kuralları da koyabilir.

Çekmeköy Palmiye Villa Projesi'nde yaşam alanı, mutfak ve yatak odası aynı malzeme diliyle çizildi. Villa projelerinde öne çıkan kararları villa dekorasyon fikirleri yazımızda topladık.

Ticari mekân: kullanım izni ve işletmenin akışı

Restoran, kafe, mağaza ya da ofis projesinde tasarım, işletmenin günlük akışından başlar: müşteri nereden girer, servis nereden çıkar, depo ve mutfak nasıl bağlanır. Konuttaki kararların yanına iki yeni başlık eklenir.

• Kullanım izni. Konut olarak kayıtlı bir bağımsız bölümün işyerine çevrilmesi kat maliklerinin onayına bağlıdır. Ticari mekânın kiralanmadan ya da satın alınmadan önce bu açıdan kontrol edilmesi gerekir.
• Teknik gereklilikler. Mutfak egzozu, havalandırma, yangın güvenliği ve erişilebilirlik, konutta olmayan şartlar getirir. Bunlar tasarımın başında tesisat ve elektrik projeleriyle birlikte çözülür.
• Dayanıklılık. Ticari mekânda mobilya ve yüzeyler günde yüzlerce kez kullanılır. Malzeme seçimi estetik kadar bakım kolaylığına göre yapılır.

Yeşilköy Balık Restoran Projesi'nde yemek salonunun oturma düzeni, raf duvarı ve aydınlatması birlikte tasarlandı. Kafe ve restoran projelerinde dikkat ettiğimiz noktaları kafe dekorasyon fikirleri yazımızda bulabilirsiniz.

Bina tipine göre ilk kontrol listesi

İlk görüşmeden önce aşağıdaki tabloyu bir kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz.

İlk görüşmeye gelirken yanınızda olması işe yarayan belgeler de bina tipine göre değişir. Eski apartmanda onaylı mimari proje ve tapu bilgisi, rezidansta yönetim planı ve site yönetiminin tadilat kuralları, villada vaziyet planı ve varsa önceki tadilatların çizimleri, ticari mekânda ise kira sözleşmesi ve bölümün kayıtlı kullanım türü ilk soruları hızla netleştirir. Bunlara ek olarak mekânın güncel fotoğrafları ve yaklaşık ölçüleri, ilk görüşmede kapsam ve takvim hakkında daha somut konuşmamızı sağlar.

Her durumda ortak bir sıra var: önce mevcut durumu görmek, sonra neyin değişebileceğini belirlemek, en son tasarlamak. Bu sırayı tersine çevirmek, şantiyede söküm ve gecikme olarak geri döner. Projenin aşamalarını iç mimari proje nasıl yapılır? yazımızda, tadilatla anahtar teslim arasındaki farkı ise ev tadilatı mı, anahtar teslim mi? yazımızda anlattık.

Varalli Interior olarak İstanbul'da 1985'ten beri çalışan bir iç mimarlık ofisiyiz. Showroom'umuz, tasarım stüdyomuz ve atölyemiz Modoko'da aynı adreste. Ofisimizi ve çalışma kapsamlarımızı ana sayfamızda, hizmet modellerimizi iç mimarlık hizmeti sayfamızda bulabilirsiniz.